not-alma

Zettelkasten Metodu10 min read

Eylül 30, 2020 6 min read

Zettelkasten Metodu10 min read

Reading Time: 6 minutes

Bu yazıda üretkenliğinizi ciddi şekilde arttıracak belkide en verimli not tutma tekniği olan Zettelkasten’den bahsedip, bu yöntemi dijital ortamda uygulayabileceğiniz uygulamaların listesini vereceğim. Eğer tuttuğunuz notlar ile blog açma fikrine sahipseniz En İyi Blog Siteleri İncelemesi yazısına da göz atabilirsiniz.


Her taraftan bilgi bombardımanına tutulmaya pek ala alıştık artık. Akıllı telefonlar ve sosyal medya uygulamaları derken artık çok daha niş içerikler tüketmemize olanak veren ve bu dar bağlamın da dışına çıkmamamız için de yeterli içeriği bize sunabilecek uygulamalar da fazlasıyla mevcut.  (Flipboard, Medium, Feedly, Paper.li gibi)

Hatta çok yorulmadan siz konu başlığını yazıyorsunuz, yapay-zeka size onunla ilgili en iyi içerikleri getiriyor. (Bakınız: Keen)

Kısacası içeriğe dair sıkıntımız yok. Fazlasıyla içeriğimiz mevcut. Hatta bu fazlalık ciddi problemler yaratmaya başladı ve işin kötüsü bu durumu da kabullendik sayılır.

Zaten Allah’a emanet olan Twitter beğenileri ile diğer platformlardaki kaydettiklerimi birleştirmeye kalkmak zaten zulüm.

Sadece sosyal medyadan ibaret değil ki mevzu. Çalışma alanına dair faydalı bilgileri kaydedeceksin, yeni bilgiler gelince eski olanı tedavülden kaldıracaksın.

Bir de bunları el altında tutacaksın ki her istediğinde hızlı bir şekilde bulabilesin.

Bir de olursa bunlar arasında ilişki kuracaksın ….


Adına ister information-overload ister başka şey deseniz de artık kullanacağımız bilginin yönetimi başlı başına bir iş.  

Çözüm olarak kişisel wiki uygulamalarına veya knowledgebase’lere bakılabilir. Güzel uygulamalarla da karşılaşmanız çok olası. Ayrıca Not Alma Yöntemleri ve Not Alma Uygulaması Seçenekleri isimli yazı da ilginizi çekebilir.

(Bir ara sevdiğim knowledgebase’leri de sizinle paylaşacağım. Şu an sadece TiddlyWiki versiyonu olan Drift kullanıyorum. Yazının sonunda bulabilirsiniz)  


Zettelkasten Not Tutma Tekniği

“Kutudaki kartlar” anlamına gelen “Zettelkasten” çok eskilerden beri kullanılan bir yöntem olmasına rağmen popülerliğini Alman sosyolog Niklas Luhmann (1927-1998) tarafından fazlaca kullanılmasıyla kazanmış. Alman Sosyolog hayatı boyunca 90.000’den fazla indekslenmiş kart kullanarak 400’e yakın makale ve 50’den fazla kitap yayımlamış. Bu rakamlara ulaşabilmenin ciddi bir üretkenlik gerektirdiği çok açık.

Bu yöntemi kullanarak not tutmak için yalnızca kağıt ve kalem yeterli (Bir de not alıyor olmanız  ).

Günümüzde bilginin fazlasıyla dijitalde dolaştığını düşününce, bu yöntemi dijital uygulamalar üzerinde göstermek çok daha yararlı olacaktır.

Ancak İlk başta Luhmann’ın analog yönteminin önemli başlıklarından bahsetmemiz elzem.


♻️Atomik Notlar Almak

Luhmann atomik notlar alıyordu. Yani bir cümle ile bir paragraf arasında değişen (3-5 cümle diyelim) büyüklükteydi notları. Geriye dönüp baktığında okuması kolay olabilen, aynı zamanda çöpe atmaya kalktığında da maliyeti çok olmayacak notlar.

Kart-sıralaması

Tek Başına Anlam İfade Edebilme

Not alırken o anki bağlamın fazla içinde kalan notlar almışızdır çoğumuz. Daha sonra aynı bağlamı bulamadığımızda, alınan not anlamsız hale gelebilmektedir.

Zettelkasten’in belli başlı prensiplerinden biri de alınan notların tek başlarına anlam ifade edebilecek semantik zenginliğe sahip olması.

Obsidian Uygulamasında Backlinklerin Graph Map üzerinde gösterilmesi
Obsidian Uygulamasında Backlinklerin Graph Map üzerinde gösterilmesi

  Çift-yönlü Bağlantılar (Bi-directional linking)

Zettelkasten metodunun ana hatlarından birisi çift-yönlü (bi-directional veya backlink) bağlantılar.  Bu bağlantıları kullanarak ilişkili notlarınızı hızlıca bulabiliyorsunuz.

Luhmann’ın not tutma tekniği tüm notların indekslenmesini içeriyordu. Böylece bir konuya ait 3. veya 4. notunu aldığında bu notun üzerinde hiyerarşiyi takip edebileceği indeks numaralarına sahipti. (Genel bir hiyerarşiden söz etmiyorum burada).

Notlar arasında bağlantı kurarken bu bağlantıların neden alındığı da belirtilmesi gereken şeylerden biri.

Bu bağlantı notları ise ancak ve ancak herkesin kendi anlam dünyası tarafından konulduğunda bir anlam ifade edebilecek. Bu yüzden kişlerin en çok zorlandıkları alanlardan birisi bu bağlantı notları.

Örneğin Notion uygulamasından backlinkler için örnek vermek gerekirse:

notion-backlink-1
notion-backlink-2
notion-backlink-3

En İyi Not Alma Uygulamaları

Bu kısımda süper fonksiyonel, üretkenliğinizi ciddi ölçüde arttıracak ve size yeni bir aradalıklar sunabilecek, aynı zamanda Zettelkasten metodu ile uyumlu en iyi not alma uygulamalarından bahsedeceğim.

Bu yazıda ise Zettelkasten metodunu kullanabileceğiniz en yetenekli not alma uygulamalarından bahsedeceğim. Bu alanda arşivim yeterince geniştir ve hepsini burada zaman içerisinde paylaşacağım.

1) Notion

Notion – The all-in-one workspace for your notes, tasks, wikis, and databases.A new tool that blends your everyday work apps into one. It’s the all-in-one workspace for you and your team

Notion şablonlarının bir görünümü

Notion ilk çıktığında Evernote’a alternatif olarak adından bahsetmişti, sunduğu özellikler ile bugün web sitesi bile yapabileceğiniz bir uygulamaya dönüştü. Notion ile nasıl ücretsiz web sitesi yapabileceğinize buradaki yazıdan bakabilirsiniz.

Daha geçen hafta (2020 Eylül’ünün son günleri) Notion uygulaması backlink özelliğini tanıttı.

2) Roam Research

Roam bugün itibariyle piyasadaki en iyi not alma uygulamasıdır deniliyor. Ancak bu tabi ki mümkün değil. Piyasada o kadar fazla not alma uygulaması ve farklı özellikler mevcut ki, her bütçeye, zevke ve fonksiyona göre ayrı bir uygulama bulmanız kaçınılmaz. Daha önemlisi bunların hepsinin bir arada olabileceği bir uygulama çok mümkün gözükmüyor.

Neyse, Roam’a geri dönelim. Block seviyesinde backlinklere izin vermesi ve graph modeli ile notlarınızı size göstermesi gibi daha bir çok üretkenlik özelliğine sahip bu uygulama aylık 15$ gibi nispeten pahalı bir fiyat politikasına sahip.

Akademik amaçlar için burs imkanı da sunuyor diyerek notumuzu da düşelim.

3) Obsidian

PC’nize indirip kurabileceğiniz bu çevrimdışı yazılım markdown formatında notlar almanızı, backlinkler oluşturmanızı ve notlarınızı daha önce görmediğiniz bir aradalık ile size sunuyor.

Uygulama kişisel kullanımınız için ücretsiz.

Ayrıca daha detaylı bir Obsidian incelemesi için bu yazıya göz atabilirsiniz.

4) TiddlyWiki

TiddlyWiki çok uzun süredir bizlerle beraber olan sıradışı bir knowledgebase/kişisel-wiki uygulaması. Sıradışılığı şuradan geliyor: Tüm program yalnızca bir HTML dosyasından ibaret. Tek bir dosyadan oluştuğu için basit bir uygulama olduğunu düşünecekseniz, şimdiden söyleyebilirim ki büyük bir yanılgıya düşersiniz. Hiç de başlangıç-tipi kullanıcı dostu olmayan bir arayüze sahip. Daha detaylı bilgi için incelemesini yaptığım Not Alma Uygulaması:TiddlyWiki yazısına bakabilirsiniz.

Ancak, muhtemelen piyasadaki tüm uygulamalardan çok daha yetenekli bir uygulama diyebilirim. Özellikle açık kaynak olması, uzun yıllardır biriken ciddi bir komüniteye sahip oluşu onu eşsiz bir yere koyuyor. Çok fazla varyasyona sahip bu uygulama için önerebileceğim bir kaç tanesi şunlar:

Ben en son Drift versiyonunu kişisel wiki sayfamda kullanıyorum. Kendi digital-garden’ımdan bir ekran görüntüsü paylaşayım.

5) Logseq

Online olarak kullanabileceğiniz Logseq’i kullanırken fark edeceksiniz ki Roam’a çok benzeyen bir arayüzü ve kullanımı var. Outline tipi notlar alıp, graph map üzerinde notlarınız arasındaki ilişkileri görebileceğiniz bu uygulama şu an ücretsiz.  

6) Relanote

Obsidian ile benzer özellikler taşıyan RelaNote henüz beta aşamada ve makul bir ücretsiz plana sahip.

7) Supernotes

Güzel bir arayüze sahip Supernotes. Mini kartlarınıza aldığınız notları tag’lemenize ve özelleştirmenize izin veriyor.

8) Amplenote

Amplenote da Zettelkasten metodunu uygulayabileceğiniz online uygulamalardan biri.

Leave a comment